|
Opština Gračanica zahvata
veći dio doline rijeke Spreče u njenom donjem toku i dio planine
Trebava. Graniči se sa opštinama Gradačac na sjeveru, Stebrenik na
istoku te Lukavac na jugoistoku. Granične opštine sa južne i zapadne
strane su Petrovo i Doboj-Istok.
Opština je do perioda rata pokrivala površinu od 387 kvadratnih
kilometara, da bi joj nakon Dejtonskog sporazuma pripala
teritorija od 219 kvadratnih kilometara. Na ovom području po statistici
iz 2000. godine živi 55144 stanovnika u 18 naselja.
Gračanica sa okolinom pripada sjevernobosanskom
klimatskom području koje je ograničeno na sjeveru Savom a na jugu
linijom koja ide od Bihaća, Sanskog Mosta i Banjaluke, dolinom Usore i
Spreče do Zvornika. Srednja godišnja temperatura iznosi 10 °C,
najhladniji mjesec je januar dok je najtopliji juli. Opština Gračanica
sa okolinom ima umjereno-kontinentalnu klimu.
Pod imenom Gračanica prvi put se
pominje u turskim izvorima 1528. godine. Naselje je pripadalo nahiji
Soko, i bilo je poznato po rudniku željeza. Centar nahije Soko
predstavljala je srednjovjekovna trvđava Sokol, koja se nalazi na
oko 4 km udaljenosti od grada. Prvobitno naselje Gračanica se nalazilo
na sadašnjem lokalitetu dijela grada Drafnići, a status grada (kasabe)
steklo je 1548. godine. Značajniji razvoj doživljava krajem 17.
stoljeća, u doba Ahmed-paše Budimlije, koji je izgradio čaršijsku
džamiju, hamam (javno kupatilo) i sahat kulu koja je godinama
prepoznatljivo obilježje gračaničke čaršije.
U antičko doba područjem Gračaničke opštine prolazili su putevi koji su
povezivali Usoru i Soli sa Drinom, put Gračanica-Maglaj, te jedan rimski
put koji je povezivao doline rijeka Spreče i Save, a prelazio je preko
planine Trebave. U srednjem vijeku su se takođe koristile iste trase, da
bi u tursko doba Gračanica predstavljala značajno raskršće dva značajna
putna pravca. Jedan pravac je povezivao Maglaj sa Tuzlom i Zvornikom
(tadašnjim sjedištem Sandžaka) a drugi je išao prema Brčkom. Za vrijeme
Austrougarske okupacije, obnovljeni su stari turski putevi Doboj-Tuzla i
Gračanica-Maglaj, a izgrađeni su i mnogi novi. Izgradnjom pruge
Doboj-Tuzla (1879-1886) Gračanica je uvezana u novu saobraćajnu vezu.
Danas, geografski i geoprometni položaj Gračanice je vrlo povoljan jer
se preko područja opštine odvija saobraćaj sa dolinom Drine na istoku i
dolinom Bosne na zapadu. Osim važnog magistralnog puta Zvornik-Doboj
vrlo je značajan i put koji ide od Gračanice preko Bukve i Srnica, te se
povezuje sa putnim pravcem Tuzla-Županja i Ormanica-Gradačac.
Thanx to:
gracanica.net
|
